Overpeinzingen, Vogelbescherming en Oostvaardersplassen | 5 januari 2019

Als excursieobject en als bezoekersdoel zijn de Oostvaardersplassen een enorme verrijking in Nederland. Het als industrieel gebied ontgonnen land, later zelfs mogelijk landbouwgrond, werd door een economische crisis aan de natuur toegekend. Dat was een positieve ontwikkeling met dank aan de crisis. Nooit heeft iemand kunnen bevroeden dat er later een enorme nationale en soms internationale discussie zou losbarsten over het beheer. Het is ooit bedoeld als vogelreservaat maar daar waren in het begin grote grazers bij nodig om het landschap, het moerassige landschap voldoende open te houden. 

 

Door er een biologisch evenwicht te verkrijgen werd onder aansturing van bioloog Vera een zero ingrijpen besluit vastgelegd. Na een aantal milde winters, na een prachtige film over Nieuw Wildernis, na emotionele reacties van burgers en boeren, na een nationale discussie, na doodsbedreigingen aan boswachters en na veel optredens van al dan niet deskundigen in televisieprogramma’s heeft de commissie Geel een rapport opgesteld waar Staatsbosbeheer de beheersmaatregelen moet gaan uitvoeren. 

 

Daar komt uit voort dat er 1830 edelherten worden afgeschoten om het grote grazerspeil op een acceptabel niveau te houden. 

 

De commissie heeft alle betrokken partijen gehoord en heeft aangegeven (zoals in onderstaand stukje staat beschreven), dat ook de emoties van de betrokkenen zijn gewikt en gewogen en dat heeft geresulteerd in het adviesrapport. Echter, het beheer van een nieuw gevormd natuurgebied, zoals Nederland er ooit uitzag, wordt dus blijkbaar gevoerd op basis van emoties en van economische belangen. Zou het zo zijn dat de vogels, waar het ooit voor bedoeld is, dan zou het vliegveld nooit die uitbreidingen mogen gaan krijgen zoals nu wordt toegestaan. 

 

De uitbreiding naar het wintervoedingsgebied naar het Horsterwoud of liever nog, naar de Veluwe heeft het niet gehaald. Die eerste uitbreiding was bijna rond totdat staatsecretaris Bleker in het toenmalige kabinet Rutte 1, die stekker uit die mogelijkheid trok. Best cynisch dat juist hij nu, als deskundige, aan tafel zit om te benadrukken dat het zo niet kan).

 

Is de vogelbescherming blij dat het moerasgebied teruggaat naar de vogels? Nou, niet onverdeeld: meer recreatie in de Oostvaardersplassen, zoals commissie geel aanbeveelt, moet wel gereguleerd worden om verstoring van de vogels tegen te gaan. 

 

De toekomst van het vliegveld Lelystad is een enorme verstoring van de gebieden rondom dat vliegveld, en is vooral gebaseerd op economische gronden. Vogelbescherming zal de effecten van het vliegverkeer scherp in de gaten houden (al is het waarschijnlijk een illusie om het vliegverkeer weer in te perken, als het er eenmaal zit, zie Schiphol en klachten van omwoners)

 

Overigens is het voor natuurmensen zwaar te verteren dat emoties van leken die het sterven van een paard, rund of hert, onacceptabel vinden, mee bepalen hoe een natuurgebied wordt ontwikkeld. Volgens onafhankelijk onderzoek door biologen sterft er gemiddeld net zoveel dieren door honger in Nederland als gemiddeld in de Oostvaardersplassen, hebben de roofdieren maar een bijzonder beperkte invloed op grazersbestanden ( zowel in Nederland als bijvoorbeeld in zuidelijk-Afrika). Kees de Pater heeft leuke artikelen op de site van de vogelbescherming geschreven, voor een kritische blik, zeer de moeite waard, Martin Drenthe(natuur in Mensenland), natuurfilosoof geeft van allerlei kanten de opinies weer zonder oordeel. Het zal een eindeloze discussie blijven waar vaak andere belangen worden behartigd zonder dat ze genoemd worden. Ik wens de vogelbescherming veel wijsheid toe in het behouden van de Oostvaardersplassen.

 

Bron (adviesrapport Oostvaardersplassen, Commissie Geel)

Het welzijn van de runderen, paarden en herten in het gebied is in de gesprekken uiteraard prominent aan de orde geweest. Wij hebben als commissieleden goed inzicht gekregen in de emoties en uiteenlopende argumenten voor en tegen het gevoerde beleid en beheer. In de periode dat we tot ons advies zijn gekomen, zijn er zoals bekend heftige acties van burgers geweest tegen het beheer van de grote grazers en de grote sterfte van dieren dit jaar.

 

- Lelystad Airport na 2023 (Bron: rijksoverheid)

De komende jaren wordt hard gewerkt aan een herindeling van het luchtruim. Dat gebeurt om de hinder voor de omgeving te verkleinen en de capaciteit en efficiëntie van het luchtruimgebruik veilig te verhogen. Die herindeling is naar verwachting niet eerder klaar dan in 2023. Omdat dan ook de drukke routes van en naar Schiphol wijzigen, ontstaat ruimte om de routes van en naar Lelystad voor omwonenden gunstiger (hoger) in te passen. Daarmee ontstaat voor Lelystad Airport ruimte om door te groeien naar 25.000 en op termijn maximaal 45.000 vliegbewegingen per jaar. 

 

Tot de volgende keer, Walter Jansen

Top