Hoofdsponsors

Vogels veroveren een partner

In het broedseizoen leven de vogels in een vreemde en kleurrijke wereld van rituelen. De zang, het verenkleed en de beweging spelen elk hun eigen rol bij het aantrekken van een partner. Deze drie elementen zijn als het ware de taal bij het paringsspel van vogels en er kunnen boodschappen mee worden doorgegeven. De baltshandeling die het mannetje van een soort kenmerkt zijn meestal alleen maar aantrekkelijk en verstaanbaar voor wijfjes van dezelfde soort. Daardoor zijn kruisingen met andere soorten beperkt.

Pauwen Jos Wijnen

Het baltskleed

Speciale vederpatronen, versieringen, kuiven, pluimen enz. dienen ertoe het baltsgedrag intensiever te maken. Roodborstjes hebben hun rode borst, mezen zijn blauw en zwart gekleurd en zo zijn er tientallen versieringen die bij het baltsen hun betekenis hebben. Een imposant schouwspel is de balts van een pauw waarbij de haan zijn staartveren opzet en uitspreid voor het wijfje, en waarbij hij steeds om haar heen blijft draaien. Ook heel mooi om waar te nemen is de balts van een paartje futen, die er een heel ceremonieel van maken. Ze zwemmen naar elkaar toe en maken heftige kopbewegingen waarbij de wangen worden opgezet. Ze gooien hun hals en kop hierbij afwisselend linksom en rechtsom draaiend achterwaarts naar hun lijf. Waarbij ze met de snavel doen alsof ze zich poetsen. Bekijk ze rustig, en van een afstand want bij de geringste verstoring duiken ze onder. Na de broedperiode verliezen bij de meeste vogelsoorten de mannetjes hun verentooi, terwijl de vrouwtjes hun normale kleur behouden. Vooral bij eenden lijken de mannen tijdens de rui periode nagenoeg volkomen op de vrouwtjes. Ze hebben dan het “eclipskleed” dat ze minder opvallend maakt voor vijanden. Tijdens deze periode kunnen ze niet vliegen.

Direct na de rui komt het baltskleed weer terug en komt het paringsspel weer langzaam op gang.

 Futen Jos Wijnen

Het voortplantingsritme

De voortplantingsdrang van vogels die niet in de tropen broeden wordt in gang gezet door verandering in de daglengte. Deze wijzigingen van daglengte (fotoperiodiciteit) en wijzigingen in het beschikbare voedsel leiden tot afscheiding van hormonen die het gedrag van de vogels sterk beïnvloeden. Buiten het broedseizoen zijn de geslachtsorganen van de vogels erg klein. Tijdens het broedseizoen worden ze opvallend veel groter. Reeds enige tijd voor het broedseizoen, begint de hofmakerij. We zien dan dat bij vogels het mannetje en vrouwtje elkaar gaan “voeren”. In niet alle gevallen wordt dan voedsel doorgegeven. Bij appelvinken bijv. raken de snavels elkaar en is dit voergedrag zuiver symbolisch.

In de tweede helft van maart hebben we nog een flinke koude periode gehad maar de lente zit in de lucht, ga naar buiten en geniet van de natuur en de vogels.

Tot een volgende keer, Jos Wijnen. (foto’s: Jos Wijnen)