Hoofdsponsors

Vogels helpen bij de verspreiding van zaden.

 

Naast verschillende zoogdieren bewijzen ook de vogels hun diensten door het verspreiden van zaden, die aan verenpak of poten kleven. Ook de vruchten die door de vogels gegeten worden en waarvan daardoor de zaden verspreid worden. Vogels als duiven en hoenderachtigen kunnen we hiervan uitsluiten, daar deze met krop en maag de zaden weken en fijnwrijven. Eerder denken we aan die vogels die de vruchten eten om het vruchtvlees. Dit vruchtvlees wordt verteerd en de zaden verlaten met de uitwerpselen het lichaam onder andere bij spreeuwen. We zouden ons kunnen afvragen: hebben de zaden niet geleden tijdens de passage door het darmkanaal? Het tegendeel is waar. Vele sappige vruchten bevatten een stof, blastocoline, die de ontkieming tegen gaat. Zaait men dergelijke vruchten uit, dan moet eerst het vruchtvlees zorgvuldig verwijderd worden. Waar zal dit meer effectief geschieden dan juist in het darmkanaal van de vogel?

Een aardig voorbeeld is de verspreiding van de maretak, de mistletoe (Viscum album) De naam vogellijm voor deze halfparasiet is in dit verband wel tekenend. De witte, besachtige vruchtjes zijn in het bezit van een inwendige laag kleverige cellen. Eet een vogel, maar speciaal de grote lijster de bessen en strijkt hij zijn snavel langs een tak af, dan zit de halfparasiet gelijk op zijn voedingsbodem. De zuigwortels dringen door de schors en de maretak kan zich ontwikkelen. Meer nog vindt de verspreiding plaats door de uitwerpselen. De kleefkracht van Viscum is zo groot, dat zelfs de vogelmest kleverig blijf, zodat de onverteerde zaden (de pitjes) aan de takken blijven plakken. Al in augustus toont de lijsterbes zijn felgekleurde oranje bessen. Deze oranje opvallende kleur trekt vogels aan die de bessen opeten. De naam zegt het al het zijn vooral lijsterachtigen (bijv. de merels) die dat doen. In onze parken, bossen en tuinen zijn talloze andere besdragende planten te zien, met verschillende kleuren bessen: wit, rood, oranje, donkerblauw en zwart. Deze kleuren hebben slechts één bedoeling: het lokken van vogels.

 

 Vuurdoorn Jos Wijnen

(foto vuurdoorn: Jos Wijnen)

Zelfs de zeer giftige taxus (bijnaam: venijnboom en boom des doods) laat haar zaden door vogels verspreiden. Het zaad zit half verscholen in een niet-giftige rode bes. Het giftige zaad passeert onaangetast het darmstelsel van de vogel. Proeven hebben uitgewezen dat ‘bes-zaden’ die het spijsverteringskanaal van vogels gepasseerd zijn, eerder en beter ontkiemen dan de andere zaden van dezelfde plant.

Gaaien verstoppen eikels en beukennootjes in de grond voor wintervoorraad, maar kunnen hun bergplaatsen lang niet allemaal terugvinden en helpen zo mee bij de verspreiding van eiken en beukenbomen.

Een aloud gezegde luidt als volgt: de vogels, ze zaaien niet, ze maaien niet maar ze oogsten toch.

Maar uit bovenstaand verhaal kunnen we opmaken dat de vogels niet alleen oogsten maar tegelijkertijd ook zaaien.

Tot een volgende keer, Jos Wijnen.