Hoofdsponsors

Hoe intelligent zijn onze vogels?

Elk najaar verwonder ik mij weer over de trekvogels die duizenden kilometers afleggen om de winter in warmere gebieden door te brengen. In het voorjaar maken ze de tocht omgekeerd. Sommigen, zoals de Noorse stern vliegt van noordelijke gebieden tot binnen de Poolcirkel, helemaal naar Antarctica om daar in visrijke wateren de winter door te brengen, om in het voorjaar weer terug te keren en hier te broeden. Dat is elk jaar een rondje rond de wereld. Maar niet alleen de afstand dwingt respect af. Hoe de vogels de weg weten is alleen al fascinerend. Door de jaren heen is men daar al veel over te weten gekomen. Veel wordt gevlogen via magnetische velden en de stand van zon en maan. Maar ook door het leren van de ouders. Toch is hier nog lang niet alles over onbekend. Omdat sommige vogels een dergelijk klein kopje hebben, dacht men aanvankelijk dat vogels wel erg dom moesten zijn. Ik denk dat de meeste vogels echter beter kunnen navigeren dan menig mens met zijn moderne hulpmiddelen. Maar ook buiten het navigeren tijdens de trek hebben vogels al dikwijls bewezen soms erg slim te zijn. Van kraaiachtigen is bekend dat het intelligente vogels zijn. Men heeft proeven gedaan met water in een fles waarop een versnapering dreef, waar de vogel niet aan kon. Door steentjes in de fles te gooien wist de kraai het water zo hoog omhoog te krijgen zodat de versnapering binnen zijn bereik kwam. Ook in een doolhof wat lekkers verstoppen was voor kraaien geen probleem. Dit wisten ze te vinden. Om insectenlarven uit een boomspleet te halen gebruiken ze takjes of andere hulpmiddelen. Ook is al lang bekend dat kraaien noten bij een stoplicht leggen en door auto’s kapot laten rijden om deze, als het stoplicht op rood staat ze gauw weer op te pikken.

Kraai met noot CDreamstime

Als een Gaai nootjes of eikels verstopt en hij denkt dat een andere Gaai het gezien heeft, gaat hij later terug om ze opnieuw te verstoppen. Ouderen weten nog dat in het midden van de vorige eeuw aluminium doppen of melkfessen zaten. De melkboer zette deze in de stad bij de klanten aan de deur. In bepaalde wijken hadden de Pimpelmezen ontdekt dat als ze deze doppen kapot pikten, ze bij de melkproducten konden. Ook hebben veel van ons wel eens gezien hoe meeuwen schelpen omlaag laten vallen op een harde ondergrond totdat ze open springen. Net zoals de Lammergier de botten laat vallen om aan het merg te kunnen komen. Maar niet alleen als het gaat om eten te bemachtigen zijn ze soms vindingrijk. Ook op andere manieren staan ze hun mannetje. Van mezen is bekend dat als het weer erg koud is in het broedseizoen, en er dus weinig insecten vliegen, ze het uitkomen van de kuikens vertragen, door er minder op te broeden. Ze houden dan de eieren net warm genoeg zodat het embryo niet afsterft, maar zich ook niet verder ontwikkelt. Zodra het weer beter wordt gaan ze weer verder met broeden. Bij warm weer zijn er meer rupsen en insecten voor de kuikens. Bij goed weer broeden ze normaal door. We hebben zelf ondervonden dat bij het controleren van de door ons opgehangen nestkastjes, de kuikens volgens onze telling al uit hadden moeten zijn, en wij al dachten aan mislukte legsels, terwijl ze bij een volgende controle toch nog uit waren gekomen. Dit gedrag is ook wetenschappelijk aangetoond. En wat dacht je van de kunstige nestbouw bij sommige vogels. Bij ons onder andere, het Winterkoninkje en de zwaluwen, maar vooral in de tropische landen worden op dat gebied grote prestaties geleverd. Veel hebben wel eens in een film van David Attenborough, de Prieelvogel aan het werk gezien of de Wevervogels. Of denk eens aan de Boskalkoen die zijn eieren in een hoop bladeren verbergt en dit, doordat dit gaat broeien als broedmachine gebruikt. Door meer of minder blad erop te doen weet hij de temperatuur precies te regelen. Veel vaardigheden leren vogels door het van hun ouders af te kijken, of het is aangeboren instinct. Maar ook veel hebben ze echter zich zelf aangeleerd door het uit te proberen. Men kan van vogels zeker niet zeggen dat het domme dieren zijn al hebben ze soms maar een heel klein kopje.

Tot volgende keer Toon Selten.