Hoe lang leven vogels? | 8 december 2018

Deze vraag is niet zo gemakkelijk te beantwoorden, want dat is heel verschillend. De meeste vogels worden niet erg oud. Vele slechts enkele dagen. Veel verhongeren of ze worden gepakt door katten of roofvogels. Denk daarbij maar eens aan onze weidevogels. De meeste weidevogels leggen vier eieren deze komen meestal allemaal uit. Maar door gebrek aan lange bloemrijke vegetatie ontbreekt het aan insecten en schuilgelegenheid. Dus is honger en predatie een van de belangrijkste oorzaken. Bekend is dat als er van de vier uitgekomen jongen een groot wordt, deze voldoende is om de populatie in stand te houden. Maar gezien de snelle afname van onze weide en akkervogels is dit niet het geval. Bekend is dat grutto’s wel 20 jaar kunnen worden, de oudste bekende is zelfs 30 jaar geworden, en ook kieviten en scholeksters kunnen wel tien tot vijftien jaar worden. Daarom teren we nu nog hoofdzakelijk op de oudervogels en komen er maar zeer weinig jongen bij. Maar niet alleen bij weidevogels sterven veel jongen het eerste jaar. Globaal kan men stellen dat tussen de een derde en twee derde van de jonge vogels het eerste jaar al het loodje legt. Vooral de kleine zangvogels zijn vaak de pineut. Veel worden er verschalkt door loslopende katten. Met schat dat jaarlijks wereldwijd 500 miljoen vogels het slachtoffer worden van katten. Ook de vogeltrek eist elk jaar veel slachtoffers. Denk alleen maar eens aan de zuidelijke landen waar men nog volop op vogels jaagt. Maar dat niet alleen. Tijdens de trek wordt veel van de vogels gevraagd. Vooral de kleinste vogeltjes zoals het winterkoninkje of goudhaantje, die maar weinig reserve aan energie kunnen opslaan, hebben het moeilijk als ze vanuit het noorden stukken zee moeten oversteken. Vooral bij slecht weer redden velen het niet. Maar vogels kunnen ook, evengoed als alle levend organismen ziek worden. Bij watervogels is het de gevreesde botulismebacterie die in een warme zomer nogal voor massale sterfte kan zorgen. Maar ook worminfecties en ziekten als salmonella kan bij vogelconcentraties zoals op de voedertafel voor veel slachtoffers zorgen. Over het algemeen kan men stellen dat de vogels ouder worden naarmate de grootte die ze hebben. De meeste kleine vogels zoals pimpelmees en koolmees worden gemiddeld niet ouder dan 1 of 2 jaar. Toch blijkt uit ringenonderzoek dat sommige 6 tot 7 jaar kunnen worden. Maar uitzonderingen bevestigen de regel er zijn gevallen bekend van een koolmees van 15 jaar, een spreeuw van 20 jaar en een boerenzwaluw van 16 jaar. Van scholeksters is bekend dat ze gemakkelijk 15 jaar kunnen worden maar daar is ook een geval bekend van eentje die 45 jaar geworden is. Meeuwen, en andere zeevogels als albatrossen en stormvogels leven over het algemeen ook langer. Ook eenden kunnen gemiddeld wel 10 tot 15 jaar worden maar ook hier zitten weer uitschieters bij tot bijna 30 jaar. Van zwanen en ganzen is ook bekend dat ze vrij oud kunnen worden dat wil zeggen 25 tot 30 jaar of ouder. Ook roofvogels worden over het algemeen vrij oud. Maar daar staat tegenover dat de vogels die langer leven dikwijls pas veel later vruchtbaar zijn. Dit varieert van ± 3 jaar bij ganzen en zwanen, tot 4 á 5 jaar of langer bij sommige meeuwen en roofvogelsoorten. Over het algemeen is het ook zo dat de vogels die het kortste leven de grootste legsels produceren met de kortste ouderenzorg, zodat een 2e legsel mogelijk is, en vogels die lang leven hebben maar een klein legsel met lange ouderenzorg. Zo zorgt elke vogel toch zoveel mogelijk voor de instandhouding van de soort. Ondanks dat veel vogels sterven zien men niet zo vaak dode vogels liggen. Veel van hun sterven buiten het zicht van de mens. Andere worden door roofdieren opgegeten. Bij hogere temperaturen zullen de resten ook snel vergaan.

Tot volgende keer Toon Selten.

Top