Swolgense heide / Swolgenderheide

De Swolgenderheide is een reliëfrijk natuurgebied en staat al aangegeven op de historische kaart van 1840, toen het grootste deel nog hei en moeras was en ligt ten zuiden van de plaatsen Tienray en Swolgen. Het bos grenst aan de oostkant aan het Natuurgebied het Schuitwater.

 

Aan het einde van de 19de eeuw is het merendeel aangeplant met grove den om zandverstuivingen tegen te gaan. Later zijn er ook loofbomen aangeplant zoals de Amerikaanse eik en de Amerikaanse vogelkers. Het gebied is eigendom van de gemeente Horst aan de Maas, Staats Bos Beheer en van particulieren (die het vooral als productiebos beheren). In 1959 heeft een grote bosbrand plaats gevonden, waardoor de meeste bomen niet ouder dan 60 jaar zijn. 

 

Dit vroegere stuifzandgebied bestaat uit gemengd bos (onder meer berk, eik, grove den, larix, fijnspar), afgewisseld met (struik)heide en zandgrond. Veel Swolgense kinderen zijn hier in sneeuwrijke winters met een sleetje van de Zandberg afgegleden. 

 

Het landschap bestaat uit een natuurreservaat met sterke afwisseling van bodemsoorten. Opvallende overgang van hoge zandgrond en heide naar de oude Maasmeander, moeras en open water. Sommige dennenakkers worden weer ontwikkeld tot heide. Het reservaat is rijk aan reptielen, paddenstoelen en vogels, waaronder de zeldzame nachtzwaluw. Ook de havik en de sperwer komen voor in het deel met de grove den, larix en fijnspar. Op en rond deze dekzandrug zijn stuifduinen, laagtes en vennen te vinden. De heideterreinen gaan plaatselijk over in droge graslanden. De bruine eikenpage (vlinder) en de heivlinder zijn hier waargenomen. In de uitgestrekte dennenbossen groeien koningsvarens en enkele jeneverbesstruiken. Bij de boabelsche loop nabij Swolgen liggen enkele plassen geschikt voor de voortplanting van amfibieën. Ook groeien er kruipbrem en stekelbrem.


De heideterreinen  groeien dicht met gras of bomen en daarom heeft het beheer van het heideterrein sinds 1998 gericht op het open houden en de verdere ontwikkeling van de heide. Om vergrassing en een overschot aan jonge bomen tegen te gaan, wordt het gebied begraasd door runderen (Schoitse hooglanders). Dit heideterrein is ongeveer 15 ha groot en rondom afgerasterd zodat de dieren hier vrij rond kunnen lopen. De resultaten zijn erg goed, maar bijsturing blijft toch noodzakelijk; regelmatig wordt er een uitdunning van de bomen uitgevoerd ten behoeve van uitbreiding van de heide.

Schadijkse bossen

 

De Schadijkse Bossen of Schadijker bossen (in het dialect: De Schaak) is 525 ha groot en ligt ten noordwesten van Meterik en ten noorden van het plaatsje America in de gemeente Horst aan de Maas.

 

Vroeger lagen hier uitgestrekte heidevelden, waar boeren hun schapen lieten grazen en plaggen staken. Hierdoor onstonden er kale plekken in de heide. De wind kreeg vat op het zand, waardoor er zandduinen ontstonden. Dit verklaart het heuvelachtige karakter in dit bos. Deze zandverstuivingen ging men aan het eind van de 19de eeuw te lijf door grove dennen te planten en de heidevelden werden ontgonnen tot landbouwgebieden. Aan de Bergsteeg ligt nog zo'n zandverstuiving, die lokaal ook wel de zandberg wordt genoemd.

 

In 2007 heeft Staatsbosbeheer een deel van het bos gekapt zodat de natuur zich kon herstellen. Nu is er weer een open gebied waar de heide en het stuifzandlandschap te zien zijn. In dit gebeid grazen er momenteel geiten, de Hollandse landgeit, en schapen. 

Het bosgebied bestaat voor een groot gedeelte uit naaldbomen, vooral de grove den. Deze werd hier eind 19e eeuw geplant om de mijnbouw te voorzien van stukhout. Het landschap in dit gebied is afwisselend bossen, heidevelden, stuifduinen en akkers.

 

Bijzondere of veel voorkomende planten zijn: grove den, stekelbrem, jeneverbes, zandblauwtje en de heideplant.

Zoogdieren als konijnen, hazen, eekhoorns, vossen, dassen, reeën komen voor in dit gebied. Zelfs eind december 2017 trok er een wolf door Nederland. Aangezien deze wolf voorzien was van een zender, hebben ze kunnen constateren dat het dier ook enkele dagen door de Schadijkse bossen heeft rondgestruind.

Vogels zoals de zwarte specht, boomleeuwerik, geelgors, nachtzwaluw, roodborsttapuit, buizer, havik, sperwer, ransuil en bosuil

Insecten die voorkomen in dit gebied: Witte tijger (nachtvlinder), veldsprinkhaan, gevlekte smalboktor, geringelde smalboktor, zandbij, bloedcicade, zandloopkevers, dagvlinders.

Een heerlijke wandeling door de Schadijkse Bossen?

Ga naar www.ivn.nl/afdeling/de-maasdorpen/schadijkse-bossen voor informatie

Werkgebieden

Vogelwerkgroep 't Hökske is actief in verschillende natuurgebieden, met name in de regio Horst en Sevenum. Door middel van inventarisaties worden vogels, hun broedplaatsen en leefgebieden in zomer en winter zorgvuldig in kaart gebracht. Deze inventarisaties worden ook wel BMP-tellingen genoemd wat staat voor Broedvogel Monitoring Project, een onderzoek voor SOVON. Uit de diverse projecten in deze gebieden komen niet alleen leuke, maar ook erg interessante gegevens. Behalve algemene vogelsoorten worden ook schaarse en zeer zeldzame broedvogels aangetroffen.

 

De vogelwerkgroep is in de volgende natuurgebieden actief:

Castenrayse vennen  
Diepeling Broedvogelinventarisatie en Oeverzwaluwen
Elsbeemden BMP-telling
Gelderheide/Steegberg Nestkastenproject
Golfhorst Nestkastenproject
Grubbenvorst visvijver 'De Steeg' Nestkastenproject
't Ham BMP-Telling
Heesbeemden BMP-telling
langs de Maas Watervogeltelling (tussen Lottum en Well) en Oeverzwaluwen
Mariapeel BMP-telling, Trekvogeltellingen, Aalscholverkolonie, Klapekster en Nachtzwaluw